Zawody związane ze zdrowiem psychicznym, takie jak psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra, często bywają mylone, mimo że pełnią one odmienne funkcje. Różnice te wynikają głównie z przebiegu kształcenia, zakresu obowiązków oraz uprawnień. Kluczowe jest zrozumienie, czym różnią się te profesje, aby odpowiednio dobierać specjalistów do indywidualnych potrzeb.
Psycholog – kim jest i czym się zajmuje?
Psycholog to osoba, która ukończyła pięcioletnie studia magisterskie z zakresu psychologii. Po zakończeniu edukacji ma możliwość specjalizowania się w różnych dziedzinach, takich jak psychologia kliniczna, psychologia pracy czy psychologia sądowa. Psychologowie zajmują się diagnozowaniem stanu psychicznego pacjenta, przeprowadzają testy psychologiczne oraz udzielają wsparcia emocjonalnego. Jednak psycholog nie prowadzi terapii długoterminowej – jego rola polega na udzielaniu pomocy w rozwiązywaniu problemów krótkoterminowych, takich jak przejściowe kryzysy życiowe.
Psycholog może pełnić funkcję biegłego sądowego, oceniać stan psychiczny oskarżonych, ofiar, a także osób starających się o różne uprawnienia zawodowe (np. zawodowych kierowców). W swojej pracy korzysta z testów psychologicznych, które pomagają w ocenie zdolności poznawczych i stanów emocjonalnych pacjenta. Ważnym elementem jest jednak wywiad kliniczny i obserwacja, na podstawie których podejmuje decyzje o dalszych krokach diagnostycznych i terapeutycznych.
Psychoterapeuta – kim jest i jakie są jego zadania?
Psychoterapeuta to specjalista, który ukończył studia wyższe (najczęściej psychologiczne, ale może to być również pedagogika czy medycyna) i dodatkowo przeszedł czteroletnią szkołę psychoterapii. Podczas tej specjalistycznej edukacji zdobywa nie tylko wiedzę teoretyczną, ale również odbywa praktyki kliniczne oraz korzysta z superwizji, czyli wsparcia doświadczonych terapeutów. Co istotne, psychoterapeuta, zanim samodzielnie zacznie pracować z pacjentami, musi przejść własną terapię.
Psychoterapeuci koncentrują się na długoterminowej pracy z pacjentami, co oznacza regularne sesje terapeutyczne, które mogą trwać nawet kilka lat. Ich celem jest pomaganie pacjentom w radzeniu sobie z głębszymi problemami psychicznymi, takimi jak depresja, zaburzenia lękowe, nerwice, czy traumy. Proces ten opiera się na budowaniu relacji terapeutycznej, która jest kluczowa dla postępów w leczeniu.
Psychoterapeuci mogą prowadzić terapię indywidualną, grupową, terapię par oraz terapię rodzinną. Ich głównym celem jest pomaganie pacjentom w rozwiązywaniu wewnętrznych konfliktów, radzeniu sobie z trudnymi emocjami oraz poprawie jakości życia poprzez zrozumienie i zmianę destrukcyjnych wzorców zachowań.
Psychiatra – specjalista od leczenia farmakologicznego
Psychiatra to lekarz, który po ukończeniu studiów medycznych specjalizuje się w psychiatrii. Jego zadaniem jest diagnozowanie i leczenie chorób psychicznych, takich jak schizofrenia, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, depresja czy zaburzenia osobowości. Psychiatra jako jedyny z omawianych specjalistów ma uprawnienia do przepisywania leków psychotropowych. Warto zaznaczyć, że psychiatrzy zazwyczaj nie prowadzą psychoterapii, choć mogą to robić, jeśli uzyskają odpowiednie certyfikaty w tym zakresie.
W praktyce często współpracuje się z psychiatrami i psychoterapeutami równocześnie – psychiatra prowadzi leczenie farmakologiczne, a psychoterapeuta wspiera pacjenta w pracy nad emocjami i zachowaniami.
Psycholog a psychoterapeuta – jakie są różnice?
Mimo iż psycholog i psychoterapeuta mogą współpracować, to ich role są odmienne. Psycholog najczęściej pełni funkcję diagnosty i wspiera pacjenta w krótkoterminowych kryzysach. Z kolei psychoterapeuta koncentruje się na długotrwałym procesie leczenia, pomagając pacjentom w głębszej pracy nad sobą.
Pod względem wykształcenia różnice także są znaczące – psycholog kończy studia psychologiczne, podczas gdy psychoterapeuta musi dodatkowo ukończyć szkołę psychoterapii. Co więcej, psychoterapeutą może zostać osoba z wykształceniem innym niż psychologiczne, np. pedagogicznym.
A może coach?
Coach to specjalista, który pracuje z osobami zdrowymi psychicznie, pomagając im w rozwoju osobistym i zawodowym. Coachowie wspierają swoich klientów w odkrywaniu ich potencjału, planowaniu kariery, rozwijaniu umiejętności miękkich, takich jak komunikacja czy asertywność. Aby zostać coachem, należy przejść certyfikowane szkolenia, jednak nie jest to zawód regulowany prawnie tak jak psychoterapia czy psychiatria.
Podsumowanie
Różnice między psychologiem, psychoterapeutą i psychiatrą wynikają głównie z zakresu obowiązków, metod pracy i przebiegu edukacji. Psycholog zajmuje się diagnozą i wsparciem w sytuacjach kryzysowych, psychoterapeuta prowadzi długoterminową terapię, a psychiatra leczy farmakologicznie poważne zaburzenia psychiczne. Wybór odpowiedniego specjalisty zależy od rodzaju problemu, z jakim boryka się pacjent, oraz od jego indywidualnych potrzeb.
Bibliografia:
- Strelau, J. (2006). Psychologia. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
- Pilecka, W., Cierpiałkowska, L. (2012). Podstawy psychoterapii. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Namysłowska, I. (2020). Psychiatria dzieci i młodzieży. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
